Puškin A.S.

 

O rašaj te o rašaskiro but’ari Bálda

_________________________________________________________

 

Džind’a jekh rašaj o phuro,

O čekat sy leste kaštuno.

Gyja piro targo mro rašaj

Te kinel so trebi kaj-ni-kaj.

Oke podgyja ke jov o Bálda-muršoro,

Gyja, kaj gyjape, ada čavoro.

«Soske, dádo, khamesa uštesa?

Tu, hal’ov, so peske rodesa?»

O rašaj: «Rodava me jekh but’arengiro:

Grengiro te kaštengiro.

Kaj te doresav dasaves

Te mangel jov mandyr na k’a zurales?»

O Bálda leske: «Mišto, mro xulaj,

Lava tuke te kerav saro odoj-adaj,

Dro berš me lava tutyr, mro dad,

Trin mardore na rupune, ne dro tyro čekat;

Te xav e khurmi mange desa...

So tu o čekat xaruvesa?»

Sy o mardo te sy o mardoro,

Pat’andyja o rašaj dro čekat peskiro.

Phend’a mre Baldáske: «Čačo!

Na vela, hal’ov, adava k’a učo.

Jav ke me pro miro xulaipen,

Sykav tyro muršypen».

Dro rašaskiro kher mro Bálda dživela,

Ko phus šuko, syr o raj, jov sovela,

Syr štardžine e khurmi ukedela,

Syr šovdžine te jekh e buty jov kerela;

Angledyr khamestyr khella buty sari,

Dela andre jov – te gyja avri,

E bov bagala, saro sy kindo-kerado,

O parnoro pekela – podela propaš roskerdo.

E rašany les mištes šaravela,

E raklori pre leste k’a dykhela,

O rakloro les «dádoro» kharela;

Kerad’a e khurmi, pale tykneste jov psirela.

Jekh rašaj mre Baldás na pirikeravela,

O lav tato mre muršeske na phenela,

Palo čekat o ilo rašaste tasad’ola;

O berš prastala, ko agor pas’ola.

Na xala o rašaj, na pjela, na sovela:

O čekat leste ke timin xandžola.

Ake xulan’atyr jov pučela:

«Akad’ake, so te kerav mange?»

E džuvl’akiri, more, gody

Ke bange but’a sy mištes kerdy.

E rašany: «Sy mande jekh láv, syr

Te rakhas tyro čekat e Baldástyr:

De leske da buty, te kerel la Baldáske našty;

Syr kerela saro – pes xas’kirla,

Na kerela – o lav phagirla.

Te rakhav tyro čekat adatyr,

Da Baldáskiri uče timin’atyr».

Lokhedyr avja pro ilo mre rašaste,

Jov dykhja, syr o raj, pre Baldáste.

Ake kharla: «Jav ke me, mro pisxari,

Kandyno mro Bálda-but’ari.

O benga o panengire sy phandyne

Mange te bičaven o beršeskre love;

Fedyr mange na trebi hal’ov da timin,

Ne dava trito berš, syr nane ni hasprin.

Xa sygydyr tri khurmi kerady,

Te dores mange lendyr da timin e pherdy».

O Bálda o lav na čurd’a,

Gyja, dro pany o šelo andre čuda;

O šelo dro pany jov kind’akirla,

Kon avela, jov dužakirla.

Ake o phuro Beng sykad’ape:

«So tuke, mro Bálda, kerd’ape?»

– «Lava mre šelesa o pany te khuvav,

Tumen armandynen tasakirav».

Lyja e Benges čadypen.

«Phen, pšáloro, palso tyro ada nalačipen?»

– «Palso? Tume na dena e timin,

Trito berš nane tumendyr ni hasprin;

Ne me da pany šelesa skhuvava,

E xas’ bari tumenge kerava».

– «Ne, Bálda, na ker mro pany khuvdy,

Syg ame dasa e timin pherdy.

Bičavava tuke mre čaveskire čavores...»

O Bálda peske: «Da xoxavava kirnes!»

O bičado Bengoro sykadyja avri,

Rund’a, syr e bokhaly džuklori:

«Baxt tuke, o Bálda – murš baro;

Savo avel o lav tyro?

E timin odo hara na lydžijape,

Tyro lav kirko amenge prixajape.

Ne, dorakird’ampe ame sare,

Ne, sovel dyjam ame sare, —

Te na vel amende bida timin’asa:

Kon prastal o baro pany angrust’asa – sygydyr,

Jov e timin peske lela,

O gono love mro dad skedela».

Sala Bálda te terne Bengeske:

«Dylyno, rodes e bida peske?

Karik manca te prastas tu lesa,

Kokoresa zurale Baldása?

Dylyne bičavena tut ternes!

Me kharava fedyr mre pšalores».

Sygo jov – ko veš, odoj dujen

Uxtyld’a šošon kanengiren.

Ko pany gonesa risija,

E ternes Benges jov nalathja.

Sykavela leske «pšalores»:

«Te prastas tu lesa na kames?

Tu terno san, me prastav hara;

Ne, te na phag’on tyre hera,

Fedyr tuke mre terne pšalesa

Te prastas – adale tyknoresa.

Jekh, duj, trin! Dores mires!»

Dujdžine tradena pes:

Beng – pašo pany, e angrust’asa,

O kanengro «pšal» ko veš – jagasa!

O baro pany butyr čarestyr:

Risija o Bengoro dromestyr,

Leste čib – avri, e zor – nane,

Jov kindo khamestyr syr kahny,

Te pat’ala, xaj Baldás kerd’a.

Dykh – o Bálda peskire «pšalesa»

Rakirela: «Mro lačo, dykhesa,

Syr prastasa, syr tu khinyjan».

Bengoro e gody našavela,

E pori – tele, pre «pšalores» –

Na phut’ola butyr – banges dykhela.

«O love, – phend’a, – dužakires?».

Kokoro ko papu: «Bida menge!

Kerd’a man do Bálda do terno!»

E phureske dre gody odo lav,

A o Bálda lyja te del godlá,

O baro pany zamutinela,

Sa šelesa o pany khuvela.

Sykadyja o Bengoro: «Avela,

E timin sari tuke bičavasa —

Šun mro lav. Jekhvar tusa skhelasa:

Dykh ada desto? Vastesa

kon durydyr les čurdela,

E timin pherdy jov peske lela.

Syg ame dasa timin pherdy,

Dro gono love sy sthody.

Daresa te bulaves avri o vastoro?» –

«Kamam pro bolyben te dav tro destoro:

Čurdava o desto pro bolyben,

Te pale už sykavava tumenge, bengenge, čadypen».

Trašano Bengoro – ko Phuro lavesa,

Xaj, niči da Baldáske na keresa,

A o Bálda ko pany sa godlá dela,

O baro šelo bengenge sykavela.

Sykadyja o Beng: «Na ker o pany khuvdy,

Avela tuke e timin pherdy...»

– «Nat, – o Bálda phenela,

– Akana piro miro avela,

Kokoro tu mange sykavesa,

Savo zuralo tu san peresa.

Zumavava, savi tyri zor.

Dykh: e grasny lokhi syr por?

La vastenca hazdesa

Te xot’ pro jepaš versta začurdesa;

Syr keresa – tu anesa e timin,

Na keresa – na lesa ni hasprin».

Čororo bengoro

Tele grasn’ate, syr khuro,

Ake – phares, oke – phares,

E grasn’a hazdyja, duj šago kerd’a.

Pro trito pyja, herora phagine.

A o Bálda: «Dylyno tu Šyng,

Pal amende tuke – karink?

Mre vasta me, murš, na lava te makhav,

Dykh, syr me lydžava la maškir hera».

I pre grasn’ate uklistes

E versta tradyja, o praxo hazdyja – učes.

O terno – ko Phuro: «Xas’ bengengiro!

Kerd’a man do Bálda bivastengiro!»

Terde o benga angrust’asa:

«O gono love – nane so te keras – skedasa», –

Lyja o Bálda pro dumo lovore,

Psird’a o Bálda e gonesa khere.

O rašaj, les dykhi, uxt’a te prastal,

Tele xulan’ate te garad’ol kamja,

Ban’kirdo straxatyr, jov lyja te zdral,

Koli o Bálda les odoj lathja.

O gono love lyja mro rašaj, trebi te pleskirel adaj.

Sykavela mro rašaj čororo

Peskro čekat kaštuno:

Syr pyja jekh mardo,

Uxt’a jov upre, ne sys terdo;

O dujto mardo popyjape,

E čib mre rašastyr otlyjape,

Syr dyja o Bálda pro trito,

Mard’a e gody avri-to.

A o Bálda ilesa rakird’a:

«E lokhi timin do čekat phagird’a».